Zarząd Oddziału Warszawskiego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich zainaugurował obchody 75-lecia SDP konferencją „DZIENNIKARZE. Skąd przychodzimy. Dokąd zmierzamy?” zorganizowaną 15 kwietnia w Domu Dziennikarza na Foksal.
Otwierając spotkanie, prezes OW SDP, red. Zbigniew Rytel przypomniał, że choć SDP powstawało w najczarniejszych czasach stalinowskiego komunizmu, dziennikarze w najważniejszych wydarzeniach współczesnej Polski wykazywali się odwagą i niezależnością myślenia. Podkreślił, że Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich powinno być organizacją ponad podziałami – politycznymi, społecznymi, czy światopoglądowymi. Przypomniał, że Zarząd Oddziału Warszawskiego, przyjmując nowych członków, kieruje się kryterium profesjonalizmu i rzetelności w wykonywaniu zawodu. „Zadajemy kandydatom tylko dwa pytania: Czy jest dziennikarzem i czy zobowiązuje się do przestrzegania kodeksu etyki zawodowej?” – powiedział prezes Zbigniew Rytel.
Wprowadzenie do rozmowy o historii był krótki rys faktograficzny Doroty Boguckiej, sięgający do czasów przedwojennych i korzeni SDP, prowadzący poprzez dramatyczne czasy wojny, organizację w PRL, która w 1980 r. stanęła po stronie „Solidarności”, za co zapłaciła likwidacją, aż po czasy współczesne – kiedy to dzięki wysiłkowi obecnych na sali udało się odzyskać majątek SDP. Materiał dostępny na naszej stronie – https://sdpwarszawa.pl/historia-sdp-prawa-i-wspolnota/.
Świadkowie historii
Prowadząca pierwszą dyskusję panelową Prezes Honorowa SDP, Krystyna Mokrosińska wspomniała o wielkiej postaci polskiego dziennikarstwa Melchiorze Wańkowiczu. O swoich doświadczeniach opowiadali świadkowie historii – reporter, autor książek Romuald Karaś, dziennikarz telewizyjny, wieloletni sekretarz generalny SDP – Stefan Truszczyński, dziennikarz Radia Wolna Europa, szef Polskiej Sekcji Głosu Ameryki w Waszyngtonie, publicysta – Maciej Wierzyński. W prezentowanych filmach usłyszeliśmy Zofię Romaszewską, która wspominała powstanie podziemnego Radia Solidarność oraz Jacka Snopkiewicza i Halinę Bińczyk, którzy opowiadali m.in. o Studiu Solidarność, ingerencjach cenzury i represjach, które spotykały niepokornych dziennikarzy. Materiały video mogliśmy prezentować dzięki naszym koleżankom, zasłużonym w walce o wolność mediów – Barbarze Rogalskiej i Janinie Makowieckiej. Dla wielu dziennikarzy utrata pracy w zawodzie i konieczność znalezienia innego zajęcia przesądziła o emigracji.
W części dyskusji poświęconej uzyskaniu przez dziennikarzy jednego z fundamentalnych praw – prawa do informacji publicznej wziął udział mecenas Jan Stefanowicz. Przebieg dyskusji będzie wkrótce dostępny na naszej stronie internetowej.
Dziennikarz, czyli kto?
Wprowadzenie do drugiej dyskusji panelowej, zaprezentowane przez redaktor Lidię Oktabę-Ostatek pokazało, jak różne mogą być systemy w Europie. Do porównania autorka wybrała trzy kraje – Francję, Niemcy i Włochy. Przedmiotem analizy było zarówno samo określenie zawodu dziennikarskiego, jak i wiążące się z nim przywileje i obowiązki, a także organizację samorządu zawodowego i nowe regulacje europejskie, dotyczące ochrony przed inwigilacją i sztuczną inteligencją. Pełny tekst wystąpienia dostępny na naszej stronie https://sdpwarszawa.pl/rozne-systemy-najwazniejsza-etyka/
Rozpoczynając drugą dyskusję panelową wiceprezes Zarządu Oddziału Warszawskiego SDP, adwokat Marek Czarnecki przypomniał, że w Polsce dziennikarzem może być osoba karana, współpracownik służby bezpieczeństwa albo osoba z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych.
Ta otwarta droga do zawodu prowadzi niestety często na manowce. Widzi to bardzo wyraźnie uczestnik dyskusji Ryszard Bańkowicz, do którego jako przewodniczącego Rady Etyki Mediów wpływają skargi na działalność wielu z tych, którzy obecnie nazywają się dziennikarzami. Spada zaufanie do dziennikarzy, którzy muszą balansować między przyzwoitością a poczuciem przydatności.
Kolejni dwaj uczestnicy panelu – socjolog, wykładowca akademicki, prof. Marek Kochan oraz Jerzy Karwelis, dziennikarz, producent i wydawca mediów – spierali się gorąco o to, czym dzisiaj jest wiarygodność mediów. Zdaniem redaktora Jerzego Karwelisa wiarygodność mediów nie jest już monetą medialną, tak jak wiarygodność polityków nie jest monetą wyborczą. Według prof. Marka Kochana wiarygodność stacji czy tytułu długofalowo ma znaczenie. W jego opinii mechanizm komercyjny doprowadzi do oczyszczenia środowiska, a od niewiarygodnych i nierzetelnych mediów publiczność odpłynie do blogerów. To zaś oznacza, że wiarygodność ma wymiar finansowy.
Ożywioną dyskusję wywołała również kwestia paragrafu 212 Kodeksu Karnego, przeciwko któremu protestuje całe środowisko dziennikarskie, ale który – jak wykazał mecenas Marek Czarnecki – jest praktycznie martwy, bo od 1989 r. z tego paragrafu została skazana na karę pozbawienia wolności jedna osoba, a wykonanie kary zawieszono.
Jednym z tematów dyskusji było również znaczenia i pozycja Rady Etyki Mediów oraz możliwość wprowadzenia silnego samorządu zawodowego. Przebieg dyskusji opublikujemy wkrótce na naszej stronie internetowej.
Pamiętamy o zasłużonych
Z okazji 75-lecia SDP Zarząd Oddziału Warszawskiego symbolicznie uhonorował osoby, które pracowały na rzecz wolnych mediów i działały społecznie w Stowarzyszeniu.
Wśród wyróżnionych znalazła się Zofia Romaszewska, której podziękowaliśmy w ten sposób za tworzenie niezależnych mediów i wieloletnią pracę na rzecz wolności słowa.
Dyplomy i symboliczne odznaki przynależności do SDP odebrali również Krystyna Mokrosińska, Krystyna Bukowczyk, Ewa Urbańska, Hanna Budzisz, Karina Łopieńska, Lidia Oktaba-Ostatek, Małgorzata Mazurkiewicz, Dorota Bogucka, Romuald Karaś, Stefan Truszczyński, Maciej Wierzyński. Pełną listę wyróżnionych opublikujemy wkrótce na naszej stronie internetowej.
Zamykając konferencję Prezes Zbigniew Rytel zadeklarował, że do dyskusji o Stowarzyszeniu i przyszłości zawodu dziennikarskiego będziemy wracali wielokrotnie. Podziękował też wszystkim osobom zaangażowanym w organizację konferencji.
W przygotowaniu i przebiegu konferencji wzięli udział:
Krystyna Mokrosińska – inicjatorka wydarzenia, autorka koncepcji i prowadząca panel historyczny;
Zbigniew Rytel – nadzorujący wszystkie prace i prowadzący konferencję;
Marek Czarnecki – autor koncepcji i prowadzący panel o przyszłości dziennikarstwa;
Uczestnicy paneli: Romuald Karaś, Stefan Truszczyński, Maciej Wierzyński, Jan Stefanowicz, Ryszard Bańkowicz, Jerzy Karwelis, prof. Marek Kochan.
Autorki materiałów wprowadzających: Lidia Oktaba-Ostatek, Dorota Bogucka
Przygotowanie materiałów: Agata Ciołek, Karina Łopieńska, Marcin Michał Gregorczyk
Nagranie video i fotosy z konferencji: Marcin Michał Gregorczyk, LUXURITY.org
Emisja materiałów: Jerzy Muszyński (CPF)
Organizacja konferencji: Karolina Tomaszewicz, Dorota Bogucka, Eryk Łażewski
